Phytophthora en de gevoeligheid voor fluazinam - overbruggingsadvies Shirlan 2012
Phytophthora in het veld bestaat uit verschillende individuen, ook wel isolaten genoemd. Op elkaar lijkende isolaten worden in groepen verdeeld zoals de bekende groep Blue 13 en de nieuwe groep Green 33. Binnen zo’n groep lijken de isolaten genetisch (DNA) sterk op elkaar maar ze zijn niet 100% gelijk waardoor ze bijvoorbeeld toch een andere gevoeligheid voor middelen kunnen hebben. In 2011 bleek in de landelijke veldmonitoring in 22 % van de onderzochte phytophthoramonsters de groep Blue 13 voor te komen en in 20 % de groep Green 33. Blue 13 is sinds 2004 aanwezig in Nederland, Green 33 sinds 2009. Monitoring toonde een toename aan van de groep Green 33 in 2009 en 2010. In 2011 was er geen verdere toename. Op het PPO in Lelystad is in 2011 een phytophthoraveldproef uitgevoerd met 2 verschillende isolaten. Eén isolaat uit de Blue 13 groep en één isolaat uit de Green 33 groep. De proef was aangelegd onder de meest gunstige omstandigheden voor Phytophthora. Een sporen suspensie (inoculum) werd 7 dagen na een fungiciden bespuiting over het gehele gewas gespoten. Twee dagen na deze inoculatie zijn de bespuitingen weer in 7 daags interval hervat. Er is dus eenmalig een interval van 9 dagen gehanteerd. De werking van fluazinam op het Green 33 isolaat viel onder deze omstandigheden tegen.
Gevoeligheidsonderzoek in de afgelopen 20 jaar
Shirlan is sinds 1992 op de Nederlandse markt toegelaten voor de bestrijding van Phytophthora infestans. In al die jaren is er door Syngenta onderzoek gedaan naar mogelijke resistentie-ontwikkeling van P. infestans voor fluazinam (de actieve stof van Shirlan). Verminderde gevoeligheid is echter nooit aangetroffen. Ook recent onderzoek (2010) uitgevoerd door Plant Research International in Wageningen (PRI) toonde weinig verandering aan in gevoeligheid van P.infestans voor fluazinam over de laatste 20 jaar. Het FRAC (Fungicide Resistance Action Committee) rangschikt fluazinam als een actieve stof met een laag risico voor resistentie-ontwikkeling.
Gevoeligheidsonderzoek 2012
Naar aanleiding van de tegenvallende resultaten in de PPO veldproef heeft Syngenta samen met het PPO-PRI (Wageningen UR) laboratorium onderzoek gedaan naar de gevoeligheid voor fluazinam. Dit is uitgevoerd op 39 isolaten die in 2011 in het veld in Nederland gevonden zijn. In het onderzoek behoorden 10 isolaten tot de Blue 13 groep, 14 isolaten tot de Green 33 groep en was er een (genetisch zeer diverse) rest groep. In dit onderzoek is de EC50 waarde voor de diverse isolaten (de waarde waarbij 50 % van de schimmel afsterft) bepaald.
Uit onderzoek (veldproef en laboratorium onderzoek) blijkt dat:
- Er variatie is in gevoeligheid voor fluazinam binnen de algehele Phytophthora populatie. Deze Phytophthora populatie bestaat uit verschillende groepen zoals Green 33, Blue 13 en anderen (o.a. Pink 6).
- Blue 13 als groep het meest gevoelig is voor fluazinam (minste hoeveelheid actieve stof nodig om EC50 waarde te behalen) en Green 33 als groep minder gevoelig is (heeft meer actieve stof nodig om de EC50 waarde te behalen).
- Binnen de groep Green 33 zijn er isolaten die zeer gevoelig en isolaten die minder gevoelig zijn voor fluazinam (zie bijlage voor onderzoeksresultaten)
- Achteraf bleek dat het isolaat dat PPO in de veldproef van 2011 gebruikt heeft het minst gevoelige isolaat te zijn.
- Bij de minder gevoelige isolaten uit de groep Green 33 bestaat de kans dat - indien deze voorkomen in het veld en de omstandigheden gunstig zijn voor het optreden van Phytophthora - fluazinam niet de optimale bescherming geeft.
- Uit onderzoek zijn indicaties naar voor gekomen dat de isolaten uit de groep Green 33 minder “fit” of “competitief” zijn in vergelijking met de andere isolaten. Dit wil zeggen dat de groep Green 33 verdrongen kan worden door isolaten uit andere groepen.
- In de Nederlandse markt wordt Shirlan intensief gebruikt, vaak 6 tot 8 bespuitingen achter elkaar. Gebaseerd op de huidige bevindingen wordt verwacht dat door een reductie van het aantal fluazinam (Shirlan) bespuitingen kan worden voorkomen dat Green 33 zich verder ontwikkelt en/of optreedt.
Samenvattend
- Alle Blue 13 en Pink 6 isolaten zijn zeer gevoelig voor fluazinam.
- Green 33 als groep is minder gevoelig voor fluazinam.
- Binnen de groep Green 33 zijn er isolaten die zeer gevoelig en isolaten die minder gevoelig zijn voor fluazinam.
- In 2011 behoorden 20% van de onderzochte phytophthoramonsters in Nederland tot de Green 33 groep.
- Bij gunstige omstandigheden voor Phytophthora (natte weersomstandigheden, lange intervallen, Phytophthora aanwezig) bestaat de kans dat fluazinam niet de optimale bescherming geeft indien minder gevoelige Green 33 isolaten aanwezig zijn. Syngenta een beperktere inzet van Shirlan, eventueel in combinatie met andere middelen, adviseert.
Aanbeveling voor Shirlan gebruik 2012
Momenteel is nog veel onduidelijk en meer onderzoek en monitoring in de praktijk is nodig. Onder andere naar het voorkomen van Green 33 en de minder gevoelige isolaten uit deze groep. Hoe ontwikkelen deze zich, waar komen ze voor, blijven ze aanwezig in de praktijk en zo ja, hoe kunnen ze dan het beste worden bestreden? Hoewel Green 33 niet overal voorkomt en niet alle Green 33 isolaten minder gevoelig zijn, wil Syngenta niet dat er in de praktijk risico’s worden gelopen met de bestrijding van Phytophthora. Daarom wordt het Shirlan advies gewijzigd naar een overbruggingsadvies tot er meer duidelijk is. Dit overbruggingsadvies houdt in dat Syngenta een beperktere inzet van Shirlan, eventueel in combinatie met andere middelen, adviseert.
Overbruggingsadvies:
- Start de eerste 6 bespuitingen met Revus.
- Schakel hierna (rondom bloei, tevens het tijdstip voor de bestrijding van Sclerotinia) over op
maximaal 4 bespuitingen met Shirlan.
- Combineer bij een hoge Phytophthora druk Shirlan met mancozeb of mancozeb+cymoxanil.
- Gebruik altijd de volle dosering van Shirlan: 0,4 ltr/ha.
- Gebruik na Shirlan een ander phytophthoramiddel met een goede knolbescherming.
Er zijn nog veel zaken niet bekend rondom Green 33. Daarom is verder onderzoek noodzakelijk in samenwerking met PPO/PRI. Caroline Strypstein en Jan Bouwman Syngenta Crop Protection, Bergen op Zoom
Toelichting:
In deze tabel zijn de EC50 waarde voor fluazinam weergegeven van de verschillende Phytophthora groepen (Blue 13, Green 33 en overige (Misc.)) die in 2011 in praktijk in Nederland gevonden zijn. In de tabel ziet u dat de EC50 (waarde waarbij 50% van de schimmel afsterft) voor de gehele groep Blue 13 bij zeer lage concentratie fluazinam (0-10 ppm) wordt bereikt. Deze groep is dus het meest gevoelig voor Shirlan. Voor de rest groep en de groep Green 33 is er gemiddeld een hogere concentratie nodig om 50% afsterving te krijgen. Er is binnen deze groepen meer variatie in gevoeligheid voor fluazinam.
Er zijn isolaten binnen de Green 33 groep en de rest groep welke bij 0-10 ppm de EC50 waarde bereiken (zeer gevoelig zijn), maar er is ook klein percentage (één isolaat) binnen de Green 33 groep waarvoor de waarde tussen 50-100 ppm ligt. Het isolaat waarmee de veldproef in Lelystad is geinoculeerd komt uit 2010 dit is dus niet in deze grafiek opgenomen. Onderzoek heeft aangetoond dat dit isolaat een EC50 waarde heeft van ruim 400 ppm.
NB: een dosering van 0,4 ltr Shirlan in 200 ltr water staat gelijk aan 1000 ppm.
Syngenta is een wereldwijde marktleider in de agribusiness en richt zich op duurzame landbouw door innovatief onderzoek en technologie. De onderneming neemt een leidende positie in op de markt van gewasbeschermingsmiddelen en de derde plaats op de markt van hoogwaardige commerciële zaden. Bij Syngenta werken rond 24.000 mensen in meer dan 90 landen. Syngenta is genoteerd aan de beurzen van Zwitserland (SYNN) en in New York (SYT). Meer informatie is beschikbaar op
www.syngenta.com.
® Geregistreerd handelsmerk van Syngenta. Lees voor het gebruik eerst het etiket en de productinformatie.